GOKTENGRI

Kaynak kod şu an herkese açık değildir. Bu sayfada GOKTENGRI’nin sistem yaklaşımı, veri katmanları, teknik mimarisi ve olası kullanım senaryoları özetlenmiştir.

Genel Bakış

GOKTENGRI, küresel ölçekteki olayları ve hareketli veri katmanlarını 3D dünya haritası üzerinde birleştiren operasyonel bir jeo-uzamsal analiz platformudur.

Sistem; uydu verileri, deprem olayları, uçuş hareketleri, bölgesel risk göstergeleri ve ileride eklenebilecek farklı veri kaynaklarını tek bir harita arayüzünde anlamlı hale getirmeyi hedefler. Buradaki odak yalnızca veriyi göstermek değil; farklı veri katmanları arasındaki ilişkiyi okunabilir, filtrelenebilir ve analiz edilebilir bir yapıya dönüştürmektir.

GOKTENGRI, klasik bir “harita üzerinde marker gösterme” projesi olarak değil; gerçek dünya verisini toplayan, normalize eden, güvenilirliğini değerlendiren ve farklı kullanım senaryoları için yorumlanabilir hale getiren bir platform olarak tasarlanmıştır.

Sistem Fikri

Modern dünyada birçok olay doğrudan veya dolaylı olarak mekânsal veriye bağlıdır.

Bir deprem yalnızca sismik bir olay değildir; aynı zamanda limanları, üretim tesislerini, turizm bölgelerini, ulaşım hatlarını, sigorta risklerini ve finansal piyasaları etkileyebilir.

Bir hava sahası yoğunluğu sadece uçak takibi anlamına gelmez; ticaret akışları, diplomatik gerilimler, turizm hareketliliği veya bölgesel güvenlik hakkında fikir verebilir.

Bir uydu geçişi yalnızca teknik bir yörünge verisi değildir; gözlem kapasitesi, iletişim altyapısı, savunma teknolojileri ve stratejik farkındalık açısından anlam taşıyabilir.

GOKTENGRI bu tür verileri ayrı ayrı göstermek yerine, aynı harita üzerinde katmanlı olarak ele alır. Böylece sistem; jeopolitik, ekonomik, turistik, lojistik ve operasyonel etkilerin birlikte değerlendirilebileceği bir analiz zemini sunar.

Temel Veri Katmanları

Platform, farklı veri kaynaklarının ayrı katmanlar halinde yönetilmesi üzerine kuruludur.

Mevcut ve planlanan veri katmanları şunlardır:

• uydu konumları,
• deprem olayları,
• uçuş hareketleri,
• bölgesel risk göstergeleri,
• kritik altyapı noktaları,
• limanlar, havalimanları ve ulaşım düğümleri,
• turizm bölgeleri,
• ekonomik etki alanları,
• özel operasyon bölgeleri.

Her katman kendi veri yapısına, güncellenme sıklığına ve güvenilirlik modeline sahiptir. Bu nedenle sistem tüm verileri aynı mantıkla işlemez. Uydu verisi, deprem verisi ve uçuş verisi teknik olarak farklı davranır; bu fark backend tarafında provider bazlı işleme mantığıyla yönetilir.

Kullanım Senaryoları

GOKTENGRI’nin güçlü tarafı, tek bir veri türünü göstermekten çok farklı veri katmanlarını aynı bağlam içinde değerlendirebilmesidir.

Jeopolitik Etki Analizi

Bölgesel olaylar, yalnızca meydana geldikleri lokasyonla sınırlı değildir. Bir deprem, askeri hareketlilik, hava sahası değişimi veya kritik altyapı kesintisi; çevre ülkeler, ticaret yolları ve diplomatik dengeler üzerinde etkili olabilir.

GOKTENGRI bu tür olayları harita üzerinde bölgesel bağlamıyla incelemek için kullanılabilir.

Örneğin:

• belirli bir bölgede artan uçuş hareketliliği,
• yakın zamanda gerçekleşen deprem olayları,
• kritik ulaşım veya enerji hatlarına yakın riskler,
• uydu kapsama veya gözlem geçişleri,
• komşu bölgelerdeki hareketlilik değişimleri

aynı harita üzerinde birlikte değerlendirilebilir.

Bu yaklaşım, olayların yalnızca “nerede oldu?” sorusuyla değil, “hangi alanları etkileyebilir?” sorusuyla incelenmesini sağlar.

Finansal Etki Analizi

Gerçek dünya olayları finansal sistemler üzerinde doğrudan etki yaratabilir. Özellikle doğal afetler, hava sahası kapanmaları, liman kesintileri, enerji altyapısı riskleri veya bölgesel gerilimler; piyasa beklentilerini, sigorta risklerini, lojistik maliyetleri ve tedarik zincirlerini etkileyebilir.

GOKTENGRI bu noktada mekânsal veri ile finansal etki alanları arasında ilişki kurabilecek bir temel sunar.

Potansiyel analiz başlıkları:

• depremlerin sanayi bölgelerine etkisi,
• liman ve havaalanı çevresindeki risk yoğunluğu,
• turizm merkezlerinin doğal afet veya güvenlik olaylarından etkilenme ihtimali,
• enerji ve lojistik hatlarına yakın olayların ekonomik yansıması,
• bölgesel olayların sigorta ve risk maliyetleri açısından değerlendirilmesi.

Bu yapı, doğrudan bir finansal tahmin motoru olmaktan ziyade, finansal etki yaratabilecek coğrafi olayların izlenebileceği bir karar destek arayüzü olarak düşünülebilir.

Turizm ve Seyahat Etkisi

Turizm sektörü, mekânsal risklerden en hızlı etkilenen alanlardan biridir. Depremler, hava ulaşımı aksaklıkları, bölgesel güvenlik sorunları, yoğunluk değişimleri veya doğal afetler; seyahat kararlarını ve bölgesel talebi doğrudan etkileyebilir.

GOKTENGRI, turizm bölgelerini harita üzerinde olay katmanlarıyla birlikte ele alarak belirli destinasyonların güncel durumunu değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Örneğin:

• popüler turizm noktalarına yakın deprem olayları,
• uçuş yoğunluğundaki değişimler,
• havalimanı çevresindeki operasyonel hareketlilik,
• bölgesel risk seviyeleri,
• alternatif destinasyon karşılaştırmaları

tek bir arayüz üzerinden incelenebilir.

Bu kullanım senaryosu özellikle turizm şirketleri, seyahat planlama platformları veya bölgesel analiz yapan kurumlar için anlamlı hale gelebilir.

Lojistik ve Operasyonel Farkındalık

Küresel lojistik; hava yolları, limanlar, karayolu geçişleri, üretim bölgeleri ve enerji hatları gibi birçok kritik noktaya bağlıdır.

GOKTENGRI, bu noktaların çevresindeki olayları takip ederek operasyonel farkındalık sağlayabilecek bir yapı sunar.

Olası analizler:

• kritik limanlara yakın sismik olaylar,
• hava trafiği yoğunluğundaki ani değişimler,
• belirli bölgelerdeki ulaşım düğümleri üzerindeki riskler,
• alternatif rota değerlendirmeleri,
• bölgesel olayların tedarik zinciri üzerindeki dolaylı etkileri.

Bu senaryoda harita yalnızca görsel bir ekran değil, operasyonel karar alma sürecini destekleyen bir izleme katmanı haline gelir.

Teknik Mimari

GOKTENGRI full-stack bir web uygulaması olarak geliştirilmektedir.

Kullanılan ana teknolojiler:

• Next.js,
• TypeScript,
• Fastify,
• CesiumJS,
• MapLibre,
• PostGIS,
• Docker.

Frontend tarafında 3D dünya arayüzü ve kullanıcı etkileşimi yönetilirken, backend tarafında veri sağlayıcılarından gelen ham veriler işlenir, normalize edilir ve harita üzerinde kullanılabilir hale getirilir.

Mimari genel olarak şu bileşenlerden oluşur:

• frontend harita arayüzü,
• backend API katmanı,
• provider ingestion servisleri,
• veri normalizasyon katmanı,
• PostGIS tabanlı mekânsal veri yönetimi,
• cache ve freshness kontrolü,
• katman bazlı render mantığı.

Bu ayrım, frontend’in her veri sağlayıcısının ham formatına bağımlı hale gelmesini önler. Harici veri kaynaklarında oluşabilecek format değişiklikleri, gecikmeler veya kısıtlamalar backend tarafında yönetilir.

Provider Bazlı Veri İşleme

GOKTENGRI’de her veri kaynağı aynı güvenilirlik seviyesinde kabul edilmez.

Her provider şu kriterlere göre değerlendirilir:

• veri otoritesi,
• güncelleme aralığı,
• kapsama kalitesi,
• rate limit koşulları,
• veri formatı tutarlılığı,
• hata durumundaki davranışı,
• operasyonel kullanım için uygunluğu.

Bu yaklaşım özellikle farklı veri türleri bir arada kullanıldığında önem kazanır. Çünkü bir deprem feed’i, bir uçuş takip API’si ve bir uydu TLE kaynağı aynı teknik beklentilerle değerlendirilemez.

Örneğin deprem verisinde belirli bir zaman aralığında yeni olay olmaması sağlayıcı hatası anlamına gelmez. Uçuş verisinde eksik kayıtlar, bölgesel alıcı yoğunluğundan kaynaklanabilir. Uydu verisinde ise birkaç günlük TLE verisi, kullanım senaryosuna bağlı olarak hâlâ anlamlı olabilir.

Bu nedenle sistemde veri güncelliği ve provider sağlığı her katman için ayrı ele alınır.

Uydu Katmanı

Uydu katmanı, sistemin en teknik veri katmanlarından biridir.

Bu katmanda uydu konumları statik noktalar olarak değil, yörünge verileri üzerinden hesaplanan dinamik varlıklar olarak ele alınır.

Genel işlem akışı:

• TLE verisinin alınması,
• verinin güncelliğinin kontrol edilmesi,
• yörünge propagasyonunun yapılması,
• hesaplanan konumun dünya koordinatlarına çevrilmesi,
• Cesium üzerinde verimli şekilde render edilmesi.

Uydu verisinde güncelleme mantığı doğru kurulmalıdır. Bu veri türünü birkaç saniyede bir yenilenmesi gereken bir canlı takip akışı gibi ele almak hem gereksiz maliyet yaratır hem de teknik olarak yanlış bir güncellik algısı oluşturur.

Bu nedenle uydu katmanı, kendi veri doğasına uygun freshness ve render stratejisiyle yönetilir.

Deprem Katmanı

Deprem katmanı, yakın zamanlı sismik olayları harita üzerinde göstermek için tasarlanmıştır.

Her olay şu alanlar üzerinden değerlendirilir:

• konum,
• büyüklük,
• derinlik,
• zaman,
• kaynak,
• etki alanı.

Deprem verisi yalnızca noktasal bir olay olarak düşünülmez. Olayın çevresindeki şehirler, limanlar, turizm bölgeleri, sanayi alanları veya ulaşım hatları sistem içinde farklı analiz senaryolarına bağlanabilir.

Bu yaklaşım sayesinde deprem katmanı yalnızca “son depremler” ekranı olmaktan çıkar; ekonomik, lojistik ve bölgesel risk analizi için kullanılabilecek bir veri katmanına dönüşür.

Uçuş Verisi Katmanı

Uçuş verisi katmanı, hava trafiği hareketliliğini izlemek için kullanılır.

Bu katmanın en önemli kısıtı, halka açık uçuş verilerinin her zaman tam kapsama sunmamasıdır. Özellikle okyanus bölgeleri, düşük alıcı yoğunluğuna sahip ülkeler veya rate limit uygulanan servislerde veri eksikliği oluşabilir.

Bu nedenle sistem, uçuş verisini mutlak gerçeklik olarak değil, kapsama sınırları olan bir gözlem katmanı olarak ele alır.

Uçuş verisi şu analizler için kullanılabilir:

• bölgesel hava trafiği yoğunluğu,
• turizm hareketliliği,
• hava sahası değişimleri,
• operasyonel yoğunluk,
• anormal hareketlilik tespiti,
• havalimanı çevresi risk değerlendirmeleri.

Eksik veri, doğrudan “hareket yok” anlamına gelmediği için arayüz tarafında bu ayrımın korunması önemlidir.

Mekânsal Veri Yönetimi

Konumsal veri, GOKTENGRI’nin merkezinde yer aldığı için veritabanı tarafında PostGIS kullanılır.

PostGIS, yalnızca latitude-longitude saklamanın ötesinde daha gelişmiş mekânsal işlemler için zemin sağlar.

Bu yapı ileride şu işlemlere olanak tanıyabilir:

• belirli bir bölge içindeki olayları sorgulama,
• iki nokta veya bölge arasındaki mesafeyi hesaplama,
• olayları etki alanlarına göre filtreleme,
• poligon bazlı risk bölgeleri tanımlama,
• liman, havalimanı veya şehir çevresindeki olayları analiz etme,
• belirli coğrafi alanlarda zaman serisi takibi yapma.

Böylece sistem yalnızca harita üzerinde veri gösteren bir arayüz olmaktan çıkar, mekânsal analiz yapabilecek bir altyapıya dönüşür.

Harita Deneyimi

GOKTENGRI’de harita, ürünün ana arayüzüdür.

Bu nedenle harita deneyimi yalnızca görsel etki üzerinden değil, bilgi hiyerarşisi üzerinden tasarlanır.

Arayüzün cevaplaması gereken temel sorular şunlardır:

• Hangi veri katmanları aktif?
• Veri ne kadar güncel?
• Hangi kaynak kullanılıyor?
• Gösterilen olay neyi temsil ediyor?
• Olayın çevresinde hangi kritik noktalar var?
• Bu veri finansal, turistik veya operasyonel olarak neyi etkileyebilir?
• Veri eksik mi, gecikmeli mi, yoksa güvenilir mi?

Bu yaklaşımda amaç, kullanıcıyı yoğun veriyle boğmak değil; veriyi anlamlı katmanlar halinde sunmaktır.

Özellikle küresel ölçekte çalışırken her noktayı aynı anda göstermek doğru değildir. Katman kontrolleri, filtreleme, yakınlaştırma seviyesine göre detay gösterimi ve provider durumu gibi unsurlar harita deneyiminin merkezinde yer alır.

Performans Yaklaşımı

3D dünya üzerinde büyük veri kümeleriyle çalışmak ciddi performans kararları gerektirir.

GOKTENGRI’de dikkat edilen temel noktalar:

• gereksiz frontend render işlemlerini azaltmak,
• haritada gösterilen entity sayısını kontrol etmek,
• provider polling aralıklarını veri türüne göre belirlemek,
• backend tarafında tekrar eden veri işleme maliyetini azaltmak,
• API cevaplarını sade ve öngörülebilir tutmak,
• ağır hesaplamaları UI katmanından uzaklaştırmak,
• veri katmanlarını gerektiğinde ayrı ayrı yüklemek.

Harita projelerinde görsel etki hızlı elde edilebilir; fakat sistem büyüdükçe asıl problem performansı ve okunabilirliği korumaktır. GOKTENGRI bu yüzden ilk aşamadan itibaren katmanlı ve genişletilebilir bir yapı üzerine kurulmuştur.

Gelişim Yönü

GOKTENGRI’nin uzun vadeli yönü, yalnızca farklı veri kaynaklarını gösteren bir harita olmak değil; bu veriler arasında ilişki kurabilen bir analiz platformuna dönüşmektir.

Planlanan gelişim alanları:

• jeopolitik olay katmanları,
• turizm bölgeleri ve risk ilişkileri,
• finansal etki alanları,
• kritik altyapı verileri,
• liman ve havalimanı odaklı analizler,
• bölgesel olay skorlama,
• zaman bazlı hareketlilik karşılaştırmaları,
• provider health dashboard,
• gelişmiş filtreleme ve senaryo bazlı görünüm modları.

Bu yapı sayesinde GOKTENGRI, tek bir kullanım alanına sıkışmadan farklı sektörler için analiz zemini sunabilecek bir platform haline gelebilir.

Sonuç

GOKTENGRI, gerçek dünya verilerini 3D dünya arayüzü üzerinde bir araya getiren, katmanlı ve genişletilebilir bir jeo-uzamsal analiz platformudur.

Projenin değeri yalnızca uydu, deprem veya uçuş verisi göstermesinde değil; bu verileri birlikte yorumlanabilir hale getirmesinde yatıyor.

Jeopolitik gelişmelerin finansal etkisi, doğal afetlerin turizm ve lojistik üzerindeki yansımaları, hava trafiği yoğunluğunun bölgesel hareketlilikle ilişkisi veya kritik altyapı çevresindeki riskler gibi farklı başlıklar aynı sistem üzerinde incelenebilir.

Bu nedenle GOKTENGRI, teknik olarak harita tabanlı bir full-stack uygulama olmanın ötesinde, farklı gerçek dünya sinyallerini mekânsal bağlamda değerlendiren operasyonel bir veri platformu olarak konumlanıyor.